Τουρκολιβυκό μνημόνιο και κλιμάκωση στο Αιγαίο: Τι λένε Μάζης και Φλώρος για αποτροπή και 12 ν.μ.

Η υπόθεση του αμφισβητούμενου τουρκολιβικού μνημονίου επανέρχεται δυναμικά, με την Τουρκία να ανεβάζει ρυθμούς σε Αιγαίο και Λιβύη. Ειδικοί προειδοποιούν για ανάγκη πειστικής αποτροπής, ενώ τίθεται ανοικτά το ζήτημα επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια.

🕛 χρόνος ανάγνωσης: 4 λεπτά ┋ 🗣️ Ανοικτό για σχολιασμό

Προσθέστε το ΕΘΝΟΣ στη Google

Νέα δεδομένα διαμορφώνονται στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς το τουρκολιβυκό μνημόνιο επιστρέφει στο προσκήνιο με αναφορές σε κίνηση αναγνώρισής του από μία πλευρά της Λιβύης και η Άγκυρα «ανεβάζει στροφές» στο Αιγαίο. Η στάση του στρατάρχη Χάφταρ, ο ρόλος της Τρίπολης και η εντεινόμενη τουρκική δραστηριότητα τροφοδοτούν ανησυχία για τις ισορροπίες στην περιοχή.

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν οι επιπτώσεις του μνημονίου, οι κίνδυνοι για ενεργειακές έρευνες και υποδομές, καθώς και οι κινήσεις που οφείλει να εξετάσει η Αθήνα, με έμφαση στην αποτροπή και την άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Τι σημαίνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Το επίμαχο κείμενο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών Τουρκίας–Λιβύης απεικονίζεται με «κόκκινη γραμμή» που τέμνει περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας, περνώντας πάνω από τμήματα που αφορούν την ελληνική ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα, ακόμη και πέριξ ελληνικών νησιών όπως η Κάρπαθος. Όπως επισημάνθηκε, αυτό συνεπάγεται:

– Πίεση στην ελληνική ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα.
– Κίνδυνο εμπλοκών σε ενεργειακές έρευνες και έργα υποδομών (π.χ. καλωδιακές διασυνδέσεις).
– Ενίσχυση της τουρκικής επιρροής στη Λιβύη και αξιοποίησή της έναντι της Ελλάδας.

Στο δημόσιο διάλογο προστέθηκε και αναφορά, σύμφωνα με σημερινό δημοσίευμα, στη θέση της Άγκυρας για «γραπτή και όχι προφορική ειδοποίηση» πριν από κινήσεις στο πεδίο, που ερμηνεύεται ως προσπάθεια κατοχύρωσης τετελεσμένων.

Παρέμβαση Παυλόπουλου: «Παράνομο και ανυπόστατο»

Ο Προκόπης Παυλόπουλος υπογράμμισε ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο «δεν στέκεται» νομικά: αφενός διότι υπογράφηκε από προσωρινή κυβέρνηση της Λιβύης χωρίς την απαιτούμενη εξουσιοδότηση και αφετέρου επειδή παραβιάζει κατάφωρα το Δίκαιο της Θάλασσας, αγνοώντας τα δικαιώματα νησιών όπως η Κρήτη, η Ρόδος και η Κάρπαθος. Όπως υπενθυμίστηκε, η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε ήδη από τον Δεκέμβριο του 2019 χαρακτηρίσει τη συμφωνία όχι μόνο παράνομη αλλά και ανυπόστατη.

Οι εισηγήσεις Μάζη: Αποτροπή και 12 ν.μ. τώρα

Ο καθηγητής Ιωάννης Μάζης στάθηκε στην ανάγκη βαθύτερων σχέσεων της Ελλάδας με τη Βεγγάζη, ασκώντας κριτική στο ότι, κατ’ εισήγηση αρμόδιου συμβούλου, δεν καλλιεργήθηκαν επαρκώς δεσμοί με τον Χάφταρ. Παρά τις διαβεβαιώσεις για «ήρεμα νερά» και τις διμερείς επαφές, εκτίμησε ότι η πραγματικότητα διαψεύδει τις προσδοκίες.

Κεντρική του πρόταση είναι η άμεση επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια στην επίμαχη περιοχή, τονίζοντας ότι η άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων, όπως προβλέπεται από το διεθνές δίκαιο, δεν συνιστά «πρόκληση». Διαχώρισε, μάλιστα, την «αποφυγή πολέμου» από την «αποτροπή πολέμου»: η πρώτη σημαίνει μετάθεση του προβλήματος, η δεύτερη απαιτεί πειστική στάση ισχύος στο πεδίο, ώστε κάθε κίνηση της άλλης πλευράς να συνεπάγεται δυσβάσταχτο κόστος.

Το επιχειρησιακό αποτύπωμα: το παράδειγμα του 2016 και το μήνυμα ισχύος

Ο ναύαρχος Γιώργος Φλώρος υπενθύμισε ότι το διαχρονικό «κλώτσημα του τενεκεδιού» από ελληνικές κυβερνήσεις συνοδεύτηκε από τουρκικές ενέργειες δημιουργίας τετελεσμένων. Ως παράδειγμα αποτελεσματικής αντίδρασης επικαλέστηκε περιστατικό του 2016, όταν, κατά τις πρόδρομες εργασίες για υποθαλάσσιο έργο, τουρκική κορβέτα παρενόχλησε ερευνητικό σκάφος. Όπως περιέγραψε, υπηρετώντας τότε στο Εθνικό Κέντρο Επιχειρήσεων ως διευθυντής Α2, η άμεση αποστολή ελληνικής φρεγάτας και η αποφασιστική προειδοποίηση προς την τουρκική μονάδα επέβαλαν την τήρηση των κανόνων χωρίς περαιτέρω κλιμάκωση.

Αναφερόμενος στην κρίση του Oruc Reis το 2020, σημείωσε ότι η Άγκυρα κατέληξε να αναπτύσσει περισσότερες ναυτικές μονάδες για να αποφύγει την ελληνική πίεση, κάτι που αποτυπώνεται και σε πρόσφατες κινήσεις νοτίως της Κάσου. Παράλληλα, έκανε λόγο για νέα τουρκική NAVTEX σχετικά με έργο οπτικής ίνας που διατρέχει περιοχές ΑΟΖ Κύπρου και Ελλάδας, επισημαίνοντας ότι διεθνείς εταιρείες συχνά απευθύνονται και στην Άγκυρα ώστε «να κάνουν τη δουλειά τους» χωρίς παρενοχλήσεις — μια πρακτική που, όπως είπε, έχει «εκπαιδεύσει» τη διεθνή κοινότητα στην ιδέα ότι «τίποτα δεν γίνεται» στην περιοχή χωρίς τουρκική έγκριση.

Το συμπέρασμα, κατά τον ίδιο, είναι σαφές: αν η Τουρκία πίστευε ότι μπορεί να επικρατήσει στο πεδίο, θα είχε ήδη επιτεθεί. Η Ελλάδα, ακόμη και με τα σημερινά μέσα, παραμένει ισχυρή αποτρεπτική δύναμη. Το ζητούμενο είναι η συνεπής, πειστική επίδειξη σημαίας και η προσεκτική διαχείριση του ρίσκου, χωρίς αυταπάτες αλλά και χωρίς υποχώρηση δικαιωμάτων.