«Υπάρχει πολύς ρατσισμός, πολύ μίσος»: Φόβοι για άνοδο της ακροδεξιάς στο Ισραήλ ενόψει των εκλογών

Πριν από τέσσερις δεκαετίες, όταν ο εξτρεμιστής ραβίνος Μεΐρ Καχάνε κέρδισε μία έδρα στην Κνεσέτ του Ισραήλ, οι υπόλοιποι βουλευτές ψήφισαν νόμο που τον εμπόδιζε να θέσει ξανά υποψηφιότητα, αποχωρούσαν από την αίθουσα όταν εκείνος έπαιρνε τον λόγο και συνεργάζονταν για να εμποδίσουν τη συζήτηση των εθνικιστικών προτάσεών του.Οι προτάσεις αυτές περιλάμβαναν από μαζικές απελάσεις Παλαιστινίων έως διατάξεις απαρτχάιντ, όπως ο διαχωρισμός των παραλιών και η ποινικοποίηση των σεξουαλικών σχέσεων μεταξύ Εβραίων και μη Εβραίων.424319_1Αυτόν τον μήνα, σύμφωνα με τον Guardian, οι πολιτικοί κληρονόμοι του Καχάνε ενδέχεται να εξασφαλίσουν περισσότερες έδρες στην Κνεσέτ από όσες θα συγκεντρώσουν τα απομεινάρια του άλλοτε πανίσχυρου Εργατικού Κόμματος, από το οποίο προέρχονταν προσωπικότητες όπως ο Γιτζάκ Ράμπιν, ο Σιμόν Πέρες και η Γκόλντα Μέιρ.Σε προεκλογική συγκέντρωση αυτή την εβδομάδα, ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ, Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ, συνδύασε τις εκκλήσεις για εθνοκάθαρση και τα αστεία για τη στέρηση τροφής από Παλαιστίνιους κρατουμένους με μια υπερήφανη αναφορά στην καταδίκη του το 1998, για αυτοκόλλητα σε προφυλακτήρες αυτοκινήτων που έγραφαν «Ο ραβίνος Καχάνε είχε δίκιο».Δημοσκόπηση για την εφημερίδα Israel Hayom, η οποία δημοσιεύθηκε την Παρασκευή (16/10), προέβλεπε ότι το κόμμα του, Εβραϊκή Ισχύς, θα κερδίσει εννέα έδρες στις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου. Οι Δημοκράτες, διάδοχος του Εργατικού Κόμματος υπό την ηγεσία του πρώην στρατηγού Γιαΐρ Γκολάν, προβλεπόταν να εξασφαλίσουν οκτώ έδρες.Το περιβάλλον που ενηλικιώθηκαν οι νέοι ψηφοφόροιΗ άνοδος του Μπεν-Γκβιρ αποτελεί μία από τις πιο ακραίες εκδηλώσεις της ευρύτερης δεξιάς στροφής των Εβραίων πολιτών του Ισραήλ. Η τάση είναι ιδιαίτερα έντονη στους νέους και αναμένεται να επηρεάσει τη σύνθεση της επόμενης κυβέρνησης, ανεξάρτητα από το ποιος θα αναλάβει την πρωθυπουργία μετά τις αμφίρροπες εκλογές.Περισσότεροι από 500.000 Ισραηλινοί απέκτησαν δικαίωμα ψήφου από τις τελευταίες εκλογές του 2022. Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση για το τηλεοπτικό δίκτυο Channel 12, τα τρία τέταρτα των Εβραίων που θα ψηφίσουν για πρώτη φορά αυτοπροσδιορίζονται ως δεξιοί ή κεντροδεξιοί. Η έρευνα, ωστόσο, δεν περιλάμβανε Παλαιστίνιους πολίτες του Ισραήλ.Η γενιά που ψηφίζει για πρώτη φορά ενηλικιώθηκε μετά την κατάρρευση της ειρηνευτικής διαδικασίας του Όσλο, όταν η προοπτική διαπραγμάτευσης μιας πολιτικής λύσης στη σύγκρουση Ισραήλ - Παλαιστίνης έμοιαζε να απομακρύνεται. Οι νέοι αυτοί ήταν έφηβοι κατά τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο περίπου 1.200 ανθρώπων, στην πλειονότητά τους αμάχων. Οι ένοπλοι μετέφεραν στη Γάζα 251 ζωντανούς ομήρους και σορούς νεκρών, πυροδοτώντας μια διετή κρίση ομηρίας.«Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι, ιδιαίτερα νέοι, που πιστεύουν ότι δεν υπάρχει λύση στη σύγκρουση και ότι θα βρισκόμαστε πάντα σε πόλεμο. Υπάρχει πολύς ρατσισμός, πολύ μίσος, αλλά πάνω απ' όλα υπάρχει φόβος», δήλωσε ο Ερέζ Ουζάν, αντιπρόεδρος της νεολαίας των Δημοκρατών.Σε αντίθεση με τις παγκόσμιες τάσεις, οι νέοι Ισραηλινοί είναι περισσότερο δεξιοί από τις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες και είναι πιθανό να εκλέξουν μια νέα Κνεσέτ με περισσότερα δεξιά μέλη από την απερχόμενη, σύμφωνα με την πολιτική αναλύτρια και ερευνήτρια κοινής γνώμης Ντάλια Σάιντλιν.Οι σταθερά δεξιές υπερορθόδοξες και εθνικιστικές θρησκευτικές κοινότητες αποτελούν αυξανόμενο ποσοστό του εβραϊκού πληθυσμού του Ισραήλ, εξακολουθούν όμως να αντιπροσωπεύουν μόλις περίπου το ένα τέταρτο του εκλογικού σώματος. Επομένως, οι δημογραφικές αλλαγές από μόνες τους δεν εξηγούν το αυξανόμενο πολιτικό χάσμα μεταξύ των γενεών.«Όλοι οι Ισραηλινοί και ιδιαίτερα οι νεότεροι ζουν σε ένα πολιτικό περιβάλλον όπου όχι μόνο η κυβέρνηση είναι δεξιά, αλλά και οι γενικότεροι όροι της δημόσιας συζήτησης είναι έντονα λαϊκιστικοί και υπερεθνικιστικοί. Αυτό είναι το μόνο που γνωρίζουν. Έχουν κοινωνικοποιηθεί μέσα σε αυτό το περιβάλλον», ανέφερε η Σάιντλιν. «Έχει υποβαθμιστεί ουσιαστικά οτιδήποτε σχετίζεται με τη δημοκρατία, τις οικουμενικές αξίες ή τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αυτά θεωρούνται ένδειξη αδυναμίας, αν συζητούνται καν, και ενδεχομένως αντιμετωπίζονται ως κάτι εξίσου κακό με την προδοσία. Πολύ λίγοι πολιτικοί μιλούν για ειρήνη, παραχωρήσεις, διαπραγματεύσεις, αυτοδιάθεση των Παλαιστινίων ή ακόμη και για την ευημερία τους».Οι δημοσκοπήσεις, οι προεκλογικές εκστρατείες και τα «αραβικά κόμματα»Οι περισσότερες δημοσκοπήσεις στο Ισραήλ δείχνουν σταθερά ότι το κυβερνητικό μπλοκ του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, το οποίο περιλαμβάνει υπερορθόδοξα και ακροδεξιά κόμματα, θα υπολείπεται σημαντικά των 61 εδρών που απαιτούνται για τον σχηματισμό κυβέρνησης.Η αντιπολίτευση διαθέτει σαφή δυνατότητα να ανέλθει στην εξουσία μέσω μιας συμμαχίας με τα κόμματα που εκπροσωπούν τους Παλαιστίνιους πολίτες του Ισραήλ, τα οποία είναι γνωστά στο εσωτερικό της χώρας ως αραβικά κόμματα. Ωστόσο, η δεξιά πολιτική μετατόπιση έχει οδηγήσει τα περισσότερα κόμματα με εβραϊκή ηγεσία να αποκλείουν έναν τέτοιο κυβερνητικό συνασπισμό, αν και αντίστοιχες δεσμεύσεις έχουν αθετηθεί μετά από προηγούμενες εκλογές.Ιδιαίτερα στο Παλαιστινιακό, τα περισσότερα κόμματα προσφέρουν ελάχιστη αντίσταση στον ισχυρισμό του Νετανιάχου ότι η ασφάλεια μπορεί να διασφαλιστεί μόνο μέσω της στρατιωτικής κυριαρχίας και της προσάρτησης εδαφών, από τη Γάζα έως τη Συρία και τον Λίβανο. Οι ειρηνευτικές συμφωνίες που εξασφάλισαν τα σύνορα του Ισραήλ με την Ιορδανία και την Αίγυπτο, χώρες που κάποτε θεωρούνταν ότι συνιστούσαν εξίσου υπαρξιακή απειλή με το Ιράν σήμερα, δεν εμφανίζονται στον πολιτικό διάλογο ως εναλλακτική πορεία.Οι προεκλογικές εκστρατείες επικεντρώνονται σε άλλα ζητήματα, από τις υποσχέσεις για την αντιμετώπιση της διαφθοράς και την απόδοση ευθυνών για τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου έως τη βελτίωση των σχολείων και τον τερματισμό της αποφυγής της στρατιωτικής θητείας από τους υπερορθόδοξους Εβραίους.Ποιος θα... εκθρονίσει τον ΝετανιάχουΟ επικρατέστερος υποψήφιος για να αντικαταστήσει τον Νετανιάχου, ο Γκάντι Άιζενκοτ, είναι πρώην αρχηγός του ισραηλινού στρατού και διαμόρφωσε το διαβόητο δόγμα της Νταχίγια, το οποίο προβλέπει τη χρήση «δυσανάλογης ισχύος» για την πρόκληση εκτεταμένων ζημιών και καταστροφών. Ο Ναφτάλι Μπένετ είναι πρώην πρωθυπουργός και πρώην επικεφαλής του συμβουλίου των εποίκων, ο οποίος υποστηρίζει την προσάρτηση μεγάλου μέρους της Δυτικής Όχθης. Ο Αβιγκντόρ Λίμπερμαν θέλει να διαλύσει την Παλαιστινιακή Αρχή και να την αντικαταστήσει με μια ισραηλινοϊορδανική συνομοσπονδία, αν και, όπως φαίνεται, δεν συμβουλεύτηκε τους Ιορδανούς για το σχέδιό του.Κανένα κόμμα με εβραϊκή ηγεσία δεν υποστήριξε τη δημιουργία μελλοντικού παλαιστινιακού κράτους, ενώ μόνο οι Δημοκράτες τάχθηκαν κατά της επέκτασης των οικισμών, σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας Yedioth Ahronoth, η οποία κατέγραψε τις θέσεις όλων των κομμάτων για το μέλλον της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης. Το κόμμα Yashar του Άιζενκοτ δεσμεύτηκε να ενισχύσει και να επεκτείνει τους εποικισμούς, οι οποίοι είναι νόμιμοι βάσει της ισραηλινής νομοθεσίας. Όλοι οι ισραηλινοί οικισμοί στα κατεχόμενα εδάφη είναι παράνομοι βάσει του διεθνούς δικαίου.Οι Δημοκράτες, το μοναδικό πολιτικό καταφύγιο που έχει απομείνει για την ισραηλινή σιωνιστική Αριστερά, ηγούνται από τον Γκολάν, πρώην στρατηγό και υπαρχηγό του ισραηλινού στρατού, ο οποίος έσπευσε προσωπικά στις παραμεθόριες κοινότητες το πρωί της 7ης Οκτωβρίου για να σώσει αμάχους από τις επιθέσεις της Χαμάς.Παρότι ο Γκολάν υποστηρίζει μια λύση μέσω διαπραγματεύσεων, η οποία θα τερματίσει τη σύγκρουση, έχει αποφύγει να αναφερθεί στη λύση των δύο κρατών κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας. Έχει παρουσιάσει ένα πρόγραμμα πολιτικών θέσεων που σε μεγάλο βαθμό θα θεωρούνταν κεντρώο σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Παρ' όλα αυτά, η δεξιά στροφή του ισραηλινού πολιτικού σκηνικού είναι τόσο έντονη, ώστε οι υποψήφιοι και οι εθελοντές του κόμματος δέχονται επανειλημμένα λεκτικές και σωματικές επιθέσεις και αντιμετωπίζονται ως μια ριζοσπαστική περιθωριακή ομάδα.Την περασμένη εβδομάδα, ακροδεξιοί τραμπούκοι επιτέθηκαν σε εθελοντές των Δημοκρατών που βρίσκονταν σε προεκλογικό περίπτερο στην ιστορική αγορά Μαχάνε Γεχούντα της Ιερουσαλήμ. Τους κλώτσησαν, τους χτύπησαν και τους έφτυσαν, ενώ έκλεψαν ένα κινητό τηλέφωνο. Αστυνομικοί που βρίσκονταν στο σημείο παρακολουθούσαν χωρίς να παρέμβουν.Η έκταση της κακοποίησης οδήγησε το κόμμα να εκπαιδεύσει τους εθελοντές του σε τεχνικές μη βίαιης άμεσης δράσης, «ώστε να γνωρίζουν πώς να διαχειρίζονται μια κατάσταση με τρόπο που να διασφαλίζουν την ασφάλειά τους και να αποκλιμακώνουν την ένταση», δήλωσε ο Ουζάν, από τη νεολαία των Δημοκρατών.«Μεγαλώνουμε μέσα στον φόβο»Η ακροδεξιά ενισχύεται παγκοσμίως, αλλά στην ισραηλινή πολιτική, η οποία «περιστρέφεται γύρω από τη διαρκή σύγκρουση», τα εθνικιστικά μηνύματα αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη απήχηση, εκτίμησε ο Ουζάν. «Μεγαλώνουμε μέσα στον φόβο, βλέποντας τον πόλεμο παντού γύρω μας, και αυτό διαμορφώνει μια συγκεκριμένη οπτική. Τα τελευταία 20 χρόνια, η ηγεσία μας στον χώρο της Κεντροαριστεράς έχει αποφύγει να μιλά για ζητήματα ασφάλειας», ανέφερε, προσθέτοντας ότι με αυτόν τον τρόπο παραχώρησε το συγκεκριμένο πεδίο στη Δεξιά.Τώρα, ο ίδιος και άλλοι ακτιβιστές προσπαθούν να αντιμετωπίσουν αυτή την αποτυχία από τη βάση, συζητώντας με νέους για τις ειρηνευτικές συμφωνίες με την Αίγυπτο και την Ιορδανία. Οι συμφωνίες αυτές ήταν αντιδημοφιλείς όταν υπογράφηκαν, αλλά έχουν προσφέρει μακροχρόνια σταθερότητα. Η διαδικασία είναι αργή, αλλά αποδοτική, υποστηρίζει ο Ουζάν, επισημαίνοντας ότι η νεολαία των Δημοκρατών διαθέτει πλέον αρκετές χιλιάδες ενεργά μέλη, αριθμό σημαντικά υψηλότερο από εκείνον άλλων κομμάτων που προσελκύουν περισσότερους νέους ψηφοφόρους.Ο κωμικός που έγινε ακτιβιστής, Λιόρ Σλάιν, επιχειρεί να ανοίξει ανάλογες συζητήσεις με ομάδες νεαρών Ισραηλινών σχετικά με τη φονική ματαιότητα της επιδίωξης μιας «απόλυτης νίκης» μέσα από ατέρμονους πολέμους. Αναρτά βίντεο με ορισμένες από τις πιο σοκαριστικές συζητήσεις, στις οποίες έφηβοι εμφανίζονται να υποστηρίζουν χαμογελώντας, μπροστά στην κάμερα, τη μαζική δολοφονία ή την εκδίωξη των Παλαιστινίων. «Υπάρχουν πολλοί Άραβες που ζουν εδώ. Γεννήθηκαν εδώ, είναι πολίτες όπως εσύ κι εγώ. Τι θα τους κάνεις;» ρωτά ο Σλάιν μια ομάδα νέων. «Θα τους σκοτώσουμε… Δώσε μου ένα μαχαίρι και θα τους δολοφονήσω», απαντά ένας νεαρός.Ο Μπεν-Γκβιρ είναι ιδιαίτερα επιδέξιος με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου αναρτήσεις όπως ένα πρόσφατο βίντεο δημιουργημένο με τεχνητή νοημοσύνη, το οποίο παρουσιάζει σχέδια εθνοκάθαρσης, έχουν συμβάλει στο να προσελκύσει μεγαλύτερη αλληλεπίδραση από νεαρούς ψηφοφόρους σε σχέση με οποιονδήποτε άλλο Ισραηλινό πολιτικό, με εξαίρεση τον Νετανιάχου.Ωστόσο, ο ίδιος δεν αποτελεί εξαίρεση ως προς τον εξτρεμισμό μεταξύ των συμμάχων του πρωθυπουργού. Ο υπουργός Οικονομικών, Μπεζαλέλ Σμότριτς, είναι ένας μεσσιανιστής έποικος, ο οποίος πρόσφατα κάλεσε να «εξαλειφθεί η Γάζα» και έχει ορκιστεί να «θάψει» κάθε προοπτική δημιουργίας παλαιστινιακού κράτους. Για τις εκλογές αυτές, ο Σμότριτς συμμάχησε με τον Μοσέ Φέιγκλιν, έναν θρησκευτικό φονταμενταλιστή, ο οποίος εδώ και χρόνια ζητά τη μαζική εκδίωξη των Παλαιστινίων και την ανέγερση ενός βιβλικού εβραϊκού ναού στη θέση όπου βρίσκεται σήμερα το τέμενος Αλ Άκσα.«Δεν θα υπάρξει δεύτερη ευκαιρία»Η άνοδος της ακροδεξιάς και του θρησκευτικού φονταμενταλισμού, σε συνδυασμό με την επίθεση του Νετανιάχου στους θεσμούς που προστατεύουν την περιορισμένη δημοκρατία του Ισραήλ - οι Παλαιστίνιοι που ζουν υπό ισραηλινή στρατιωτική διοίκηση στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη δεν απολαμβάνουν τα δικαιώματα των πολιτών -, έχει οδηγήσει πολλούς Ισραηλινούς του Κέντρου και της Αριστεράς να θεωρούν τις εκλογές υπαρξιακής σημασίας.Ο Ντέιβιντ Χαρέλ, πρόεδρος της Ισραηλινής Ακαδημίας Επιστημών και Ανθρωπιστικών Επιστημών, εκτιμά ότι η σημερινή πορεία της χώρας οδηγεί σε ένα ζοφερό μέλλον: σε ένα διεθνώς απομονωμένο κράτος, φτωχοποιημένο και διεφθαρμένο, το οποίο θα κυριαρχείται από μεσσιανιστές φονταμενταλιστές και θα συντηρεί μια «βίαιη, σκληρή κατοχή».«Βρισκόμαστε ήδη στις καθυστερήσεις του αγώνα. Αν χάσουμε αυτή τη φορά, δεν θα υπάρξει δεύτερη ευκαιρία. Η χώρα που αγαπάμε τόσο πολύ θα αφήσει την τελευταία της πνοή. Τόσο απλά!», δήλωσε σε συγκέντρωση στη βόρεια πόλη Χάιφα. «Γι' αυτό ήρθα εδώ σήμερα, για να σας ζητήσω και να σας ικετεύσω. Και αν χρειαστεί, θα γονατίσω και θα παρακαλέσω. Σας παρακαλώ, σας παρακαλώ, σας παρακαλώ! Βγείτε έξω και ψηφίστε!».