Σε δίλημμα ο Τραμπ για την επόμενη κίνηση στο Ιράν - Τα ερωτήματα που πρέπει να απαντήσει πριν

Σε κρίσιμη τροχιά φαίνεται να βάζει ο Ντόναλντ Τραμπ την αντιπαράθεση των ΗΠΑ με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν καθώς οι δηλώσεις του περί αμερικανικής παρέμβασης με στόχο τη στήριξη των Ιρανών διαδηλωτών, αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη βαρύτητα -και επείγοντα χαρακτήρα- ώρα με την ώρα.

Οπως επισημαίνει το CNN, o Τραμπ συνεχίζει να χαράσσει νέες «κόκκινες γραμμές», αφού η ιρανική ηγεσία αγνόησε την προηγούμενη προειδοποίησή του ότι αν αρχίσουν να πυροβολούν διαδηλωτές, «θα πυροβολήσει κι εκείνος». Σε συνέντευξή του στο CBS News την Τρίτη, ο πρόεδρος προειδοποίησε ότι αν το Ιράν προχωρήσει σε εκτελέσεις διαδηλωτών, οι ΗΠΑ θα απαντήσουν με «ισχυρή δράση». Αυτό δεν ισοδυναμεί με ρητή δέσμευση για στρατιωτική επέμβαση. Ωστόσο, οποιαδήποτε ενέργεια περιορισμένης ή συμβολικής φύσης θα μπορούσε να υπονομεύσει την αξιοπιστία του Τραμπ και την ικανότητά του να αποτρέπει την Τεχεράνη.

«Ο πρόεδρος είπε στον ιρανικό λαό ότι η βοήθεια έρχεται. Και επομένως, νομίζω ότι έχει την ευθύνη να κάνει κάτι», δήλωσε στο CNN ο Λίον Πανέτα, πρώην υπουργός Άμυνας και διευθυντής της CIA. Δεν μίλησε για πλήρους κλίμακας στρατιωτική επίθεση, αλλά πρόσθεσε: «Η αξιοπιστία των Ηνωμένων Πολιτειών αυτή τη στιγμή απαιτεί να γίνει κάποια κίνηση που να δείχνει στήριξη στους διαδηλωτές».

Παράλληλα, το ανθρωπιστικό επιχείρημα ενισχύεται. Το μπλακάουτ στο διαδίκτυο εξακολουθεί να συγκαλύπτει το πλήρες μέγεθος μιας αυταρχικής καταστολής που φαίνεται αιματηρή. Τα πλάνα που διαρρέουν δείχνουν σκηνές σφαγής. Περίπου 2.400 άνθρωποι φέρεται να έχουν σκοτωθεί. Αν το καθεστώς επιβιώσει, πολλοί θα αναρωτηθούν αν ισχυροί διεθνείς παίκτες παρακολούθησαν αδρανείς.

Οι επανειλημμένες προειδοποιήσεις του Τραμπ φαίνεται επίσης να έχουν καλλιεργήσει προσδοκίες στους διαδηλωτές, οι οποίοι ρισκάρουν τη ζωή τους. Ένας πρόεδρος που πρόσφατα δήλωσε ότι το μόνο όριο της εξουσίας του στο εξωτερικό είναι η «ηθική» του, ίσως αισθάνεται πλέον και μια ηθική υποχρέωση να δράσει.

«Μέτρησα επτά περιπτώσεις τις τελευταίες δύο εβδομάδες στις οποίες ο πρόεδρος Τραμπ απείλησε με στρατιωτική δράση αν το Ιράν σκότωνε ειρηνικούς διαδηλωτές», δήλωσε στο CNN ο Καρίμ Σαντζαντπούρ, από τους πλέον γνωστούς Αμερικανούς ειδικούς για το Ιράν. «Αυτό έγινε πριν φτάσουμε τους 2.000 θανάτους… Πιστεύω ότι πολλοί πήραν τα λόγια του στα σοβαρά και ελπίζουν, έστω, σε μια αμερικανική “ασπίδα” απέναντι σε αυτό το εξαιρετικά βίαιο καθεστώς», πρόσθεσε.

Ευκαιρία για της ΗΠΑ οι κραδασμοί της Ισλαμικής Δημοκρατίας

Υπάρχουν αρκετοί στρατηγικοί λόγοι που θα μπορούσαν να ωθήσουν τον Τραμπ να «σπρώξει» την Ιστορία.

Το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν σπάνια υπήρξε τόσο αδύναμη, εσωτερικά και εξωτερικά. Η οικονομική κατάρρευση δυσκολεύει ακόμη και την κάλυψη βασικών αναγκών, όπως η σίτιση του πληθυσμού -και η απόγνωση αποτελεί ισχυρό καταλύτη για μαζικές κινητοποιήσεις.

Ο ανώτατος ηγέτης, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, είναι 86 ετών, ενώ μια αποσταθεροποιητική μάχη διαδοχής εξελίσσεται παράλληλα με τις ταραχές, δημιουργώντας σενάρια πολιτικής αλλαγής.

Επιπλέον, σημαντικά στελέχη της πολιτικής, στρατιωτικής και μυστικής ηγεσίας του Ιράν σκοτώθηκαν στον 12ήμερο πόλεμο με το Ισραήλ πέρυσι. Και ο πόλεμος σε πολλαπλά μέτωπα μετά τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 αποδυνάμωσε σοβαρά την περιφερειακή επιρροή της Τεχεράνης και την ικανότητά της να αντεπιτεθεί.

Γιατί λοιπόν οι Ηνωμένες Πολιτείες να μην εκμεταλλευτούν μια ευκαιρία να ανατρέψουν ένα καθεστώς που έχει συνδεθεί με τον θάνατο χιλιάδων Αμερικανών -από τη βομβιστική επίθεση στην πρεσβεία των ΗΠΑ στη Βηρυτό το 1983 έως τις επιθέσεις πολιτοφυλακών εναντίον αμερικανικών στρατευμάτων στο Ιράκ;

Ένα Μέση Ανατολή απαλλαγμένη από την αποσταθεροποιητική επιρροή του ιρανικού καθεστώτος θα καθιστούσε το Ισραήλ ασφαλέστερο και θα ενίσχυε το όραμα του Τραμπ για μια πλούσια, ειρηνική και διασυνδεδεμένη περιοχή, όπως το περιέγραψε πέρυσι στη Σαουδική Αραβία.

Ένας πρόεδρος που καυχιέται για την τόλμη του και για το ότι αγνοεί τους περιορισμούς των προκατόχων του δύσκολα δεν θα νιώσει τον πειρασμό να «δοκιμάσει το χτύπημα». Έρχεται άλλωστε από μια περίοδο δράσης: την αιφνιδιαστική επιχείρηση σύλληψης του Νικολάς Μαδούρο χωρίς αμερικανικές απώλειες και τα χτυπήματα που έπληξαν σοβαρά τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν πέρυσι.

Σύμμαχοι με σκληρή γραμμή τον ενθαρρύνουν ανοιχτά. «Αυτή είναι η στιγμή Ρόναλντ Ρίγκαν του Τραμπ -επί χίλια», έγραψε στο X ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκρέιαμ.

Δεν θα είναι τόσο εύκολο όσο η Βενεζουέλα

Ο Τραμπ συναντήθηκε την Τρίτη με κορυφαίους αξιωματούχους εθνικής ασφάλειας. Όταν ρωτήθηκε τι σκοπεύει να κάνει για το Ιράν, απάντησε αινιγματικά: «Δεν μπορώ να σας το πω. Ξέρω ακριβώς τι θα έκανα».

Ωστόσο, οι απειλές ενός προέδρου κάποια στιγμή πρέπει να στηριχθούν με πράξεις, αν θέλουν να διατηρήσουν την αποτρεπτική τους ισχύ. Πολλοί πρώην αξιωματούχοι θεωρούν ότι η αποτυχία του Μπαράκ Ομπάμα να επιβάλει την «κόκκινη γραμμή» του στη Συρία το 2013 ενθάρρυνε αντιπάλους των ΗΠΑ.

Η Ιστορία, όμως, είναι γεμάτη κακούς οιωνούς. Από το Βιετνάμ μέχρι το Ιράκ, το Αφγανιστάν και τη Λιβύη, οι αμερικανικές επεμβάσεις έμοιαζαν συχνά λογικές από την Ουάσινγκτον -αλλά η πραγματικότητα αποδείχθηκε διαφορετική. Ο ίδιος ο Τραμπ γνωρίζει ότι η κόπωση των Αμερικανών από τους «ατελείωτους πολέμους» τον βοήθησε να εκλεγεί.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν νέα αμερικανικά πλήγματα θα βοηθούσαν πραγματικά τους διαδηλωτές ή αν θα προκαλούσαν σφοδρότερη αντίδραση. Κυβερνοεπιθέσεις ίσως παρέλυαν τους μηχανισμούς καταστολής. Αλλά μπορεί η αεροπορική ισχύς των ΗΠΑ να σώσει πολίτες που πυροβολούνται στους δρόμους από τις δυνάμεις των Basij;

Η ανατροπή της ηγεσίας θα μπορούσε απλώς να ανοίξει τον δρόμο σε έναν νέο σκληρό ηγέτη. Και παρά την αυξημένη προβολή του εξόριστου Ρεζά Παχλαβί, δεν διαφαίνεται σαφής και οργανωμένη αντιπολίτευση ικανή να οδηγήσει μια μετάβαση.

Το Ιράν, με τη μακραίωνη περσική ταυτότητα, ίσως αποφύγει τον πλήρη κατακερματισμό τύπου Συρίας. Ωστόσο, μια κατάρρευση της εξουσίας θα μπορούσε να προκαλέσει αστάθεια και προσφυγικές ροές, ανεπιθύμητες ακόμη και για συμμάχους των ΗΠΑ.

Υπάρχουν και πρακτικά όρια: οι αμερικανικές δυνάμεις είναι ήδη διασκορπισμένες, ενώ το κοντινότερο αεροπλανοφόρο βρίσκεται στη Νότια Σινική Θάλασσα. Και τίθεται το ερώτημα πόσα μέτωπα μπορεί να ανοίξει μια κυβέρνηση που ήδη «τρέχει» τη Βενεζουέλα, τη Γροιλανδία και τη Γάζα.

Όλα αυτά συνθέτουν ένα τεράστιο ρίσκο. Όταν ρωτήθηκε αν μπορεί να εγγυηθεί ότι αμερικανικά πλήγματα θα προστατεύσουν τους διαδηλωτές, ο Τραμπ απάντησε: «Ποτέ δεν ξέρεις, έτσι δεν είναι;».

«Μέχρι τώρα το ιστορικό μου είναι εξαιρετικό», πρόσθεσε. «Αλλά ποτέ δεν ξέρεις».

Διαβάστε ακόμη

Κόκκινος συναγερμός στη Μέση Ανατολή: Πληροφορίες για επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν εντός 24 ωρών

Εξαφάνιση 16χρονης από την Πάτρα: «Έλεγε ότι δεν μπορεί άλλο» - Η μαρτυρία συμμαθήτριάς της

Μέγας ΠΑΟΚ, νίκησε άνετα τον Ολυμπιακό, άλωσε το Καραϊσκάκη και πήρε σούπερ πρόκριση στα ημιτελικά του Κυπέλλου!

Νέα καταγγελία για ΔΕΔΔΗΕ: «Μου έστειλαν πρόστιμο για ρευματοκλοπή επειδή είχα κλειστό τον γενικό του σπιτιού»