«Ασπίδα του Αχιλλέα»: Πώς αλλάζει τους συσχετισμούς στην Αν. Μεσόγειο και προκαλεί πονοκέφαλο στην Άγκυρα

«Η συμφωνία που υπογράφηκε σήμερα με την Ελλάδα είναι μιας από τις μεγαλύτερες στην ιστορία του Ισραήλ», σχολιάζει σε ανάρτησή του ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, Μπένιαμιν Νετανιάχου.

Όπως επισημαίνει από τον λογαριασμό του στο X, «η συμφωνία ασφάλειας που υπογράφηκε σήμερα με την Ελλάδα, μία από τις μεγαλύτερες στην ιστορία της χώρας, αποτελεί άμεση συνέχεια της συμμαχίας στην Ανατολική Μεσόγειο που δημιουργήσαμε πριν από μια δεκαετία με την Ελλάδα και την Κύπρο», ενώ πρόσθεσε ότι η συμφωνία «είναι ακόμη μία απόδειξη των τεράστιων δυνατοτήτων των αμυντικών και τεχνολογικών βιομηχανιών του Ισραήλ. Η κίνηση αυτή εκφράζει τη δύναμη του Ισραήλ, την εμπιστοσύνη στις αμυντικές εξαγωγές μας και την ενίσχυση των περιφερειακών συμμαχιών.»

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» αλλάζει τους συσχετισμούς

Η συμφωνία που βρισκόταν επί σχεδόν τρία χρόνια στο επίκεντρο διαπραγματεύσεων, τεχνικών επαφών και διαδοχικών εγκρίσεων περνά πλέον στο επόμενο στάδιο.

Ελλάδα και Ισραήλ έβαλαν χθες στο Τελ Αβίβ τις τελικές υπογραφές στη διακρατική συμφωνία για τη δημιουργία του Ελληνικού «Θόλου», σηματοδοτώντας την έναρξη της υλοποίησης ενός από τα μεγαλύτερα και πλέον φιλόδοξα εξοπλιστικά προγράμματα των τελευταίων ετών.

Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας υπογραφής, το πρόγραμμα περνά πλέον από τη φάση του σχεδιασμού και των διαπραγματεύσεων στην πρακτική εφαρμογή του. Επόμενο βήμα είναι η ισραηλινή πλευρά να προχωρήσει στις παραγγελίες προς τις εταιρείες που συμμετέχουν στην υλοποίηση του προγράμματος, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται οι IAI, Rafael και ELTA Systems. Με αυτόν τον τρόπο ανοίγει ο δρόμος για την έναρξη των επιμέρους έργων που συνθέτουν τον Ελληνικό «Θόλο».

Το ύψος της «Ασπίδας του Αχιλλέα» ξεπερνά τα 3 δισ. ευρώ, καθιστώντας το πρόγραμμα ένα από τα σημαντικότερα εγχειρήματα ενίσχυσης της ελληνικής αμυντικής ισχύος. Ωστόσο, το αντικείμενό του δεν περιορίζεται στην απόκτηση νέων αντιαεροπορικών και αντιβαλλιστικών συστημάτων. Στον πυρήνα του βρίσκεται και η προσπάθεια αναδιοργάνωσης της ελληνικής αεράμυνας, με τη δημιουργία ενός πιο ολοκληρωμένου και πολυεπίπεδου πλέγματος προστασίας.

Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού είναι η διαλειτουργικότητά του με τα σύγχρονα οπλικά συστήματα που έχει αποκτήσει η χώρα τα τελευταία χρόνια, μεταξύ των οποίων οι φρεγάτες Belharra, τα μαχητικά Rafale και F-16 Viper, καθώς και το πυραυλικό πυροβολικό με το ισραηλινής προέλευσης σύστημα PULS. Στο ίδιο δίκτυο θα εντάσσονται και οι Patriot.

Στον σχεδιασμό προβλέπεται η ένταξη των συστημάτων SPYDER της Rafael για απειλές μικρού βεληνεκούς, των BARAK MX της Israel Aerospace Industries για το μεσαίο επίπεδο προστασίας και του David’s Sling για την αντιμετώπιση βαλλιστικών και άλλων απειλών μεγαλύτερης εμβέλειας.

Παράλληλα, ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η συμμετοχή της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας, καθώς έχει συμφωνηθεί τουλάχιστον το 25% του προγράμματος να διαθέτει ελληνικό αποτύπωμα.

Αυτή η ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας Ελλάδας-Ισραήλ έχει εξοργίσει την Άγκυρα καθώς μπαίνει ανάχωμα στα σχέδιά της να οδηγηθεί η χώρα μας σε κατάσταση «φινλανδοποίησης», δηλαδή να ζητάει άδεια για κάθε κίνηση που κάνει ακόμη και εντός χωρικών της υδάτων.

Το Ισραήλ είναι ο μεγάλος αντίπαλος της Τουρκίας στην ευρύτερη περιοχή, τον οποίο δεν μπορεί να απειλήσει στρατιωτικά και αυτό φάνηκε πολύ πρόσφατα, όταν στις 18 Αυγούστου, η αεροπορία του Ισραήλ βομβάρδισε την αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ στην επαρχία Ιντλίμπ της βόρειας Συρίας. Εκεί, ο στόχος δεν ήταν συριακά στρατεύματα ή ένοπλοι ισλαμιστές, αλλά η Τουρκία που επρόκειτο να εγκαταστήσει ραντάρ και αντιαεροπορικά συστήματα.

Για πρώτη φορά το Ισραήλ έστελνε το μήνυμα στους Τούρκους να μην επεκτείνουν τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή. Και για πρώτη φορά, η σύγκρουση του Ισραήλ με την Τουρκία για την ηγεμονία στην περιοχή έβγαινε τόσο ξεκάθαρα στο φως, με την Τουρκία να κρατά χαμηλούς τόνους μετά την επίθεση.

Από τον «Ελληνικό Θόλο» στο τρίγωνο Άγκυρας–Ριάντ–Ισλαμαμπάντ

Ακόμη και η συμμαχία που συγκροτήθηκε ανάμεσα σε Τουρκία, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν είναι, ακόμη και αν δε διατυπώνεται ρητά, μία συμμαχία απέναντι στο Ισραήλ.

Η συμφωνία φέρνει κοντά την Τουρκία, η οποία διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ, με το Πακιστάν, το μοναδικό μουσουλμανικό κράτος που διαθέτει πυρηνικά όπλα, καθώς και με τη Σαουδική Αραβία, την ισχυρότερη δύναμη του Κόλπου.

Ο συνδυασμός τους δημιουργεί ένα δυνητικά ισχυρό τρίγωνο ασφαλείας, αν και οι τρεις κυβερνήσεις δεν μοιράζονται ταυτόσημες στρατηγικές προτεραιότητες. Η Σαουδική Αραβία ασχολείται κυρίως με την ασφάλεια του Κόλπου, τις πυραυλικές απειλές και την ευπάθεια των ενεργειακών της υποδομών. Η Τουρκία επιδιώκει μεγαλύτερη στρατηγική ανεξαρτησία και περιφερειακή επιρροή. Τα συμφέροντα του Πακιστάν περιλαμβάνουν τη συνεργασία του με το Ριάντ, την αμυντική συνεργασία και την ευρύτερη σχέση μεταξύ της Νότιας Ασίας και του Κόλπου.

Και παρά το γεγονός ότι μέχρι στιγμής πρόκειται για μία συμφωνία χωρίς συμπαγή χαρακτηριστικά, παρόλα αυτά, η Αθήνα το παρακολουθεί στενά γιατί παραμένει, μεταξύ άλλων, ανοιχτό το ενδεχόμενο συμμετοχής της Αιγύπτου, που θα άλλαζε σε μεγάλο βαθμό την ισορροπία δυνάμεων αλλά και τους συσχετισμούς στην περιοχή.

Ερωτηθείς εάν και άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Αιγύπτου, θα μπορούσαν να ενταχθούν στη συμφωνία, ο Φιντάν απάντησε ότι κάτι τέτοιο είναι «πράγματι πιθανό». Παρόλα αυτά, η Αίγυπτος δεν έχει επιβεβαιώσει και η Σαουδική Αραβία έχει εκφράσει ενστάσεις.

Μέχρι στιγμής, η Άγκυρα επιχειρεί να απαντήσει στο μέτωπο Ελλάδας-Ισραήλ, το οποίο έχει αποκτήσει συμπαγή στρατιωτικά χαρακτηριστικά τα οποία θα αρχίσουν να παίρνουν μορφή μέσα στα επόμενα χρόνια και μέχρι το 2030.

Η Αθήνα παρακολουθεί τις εξελίξεις, και υιοθετώντας μία πολύ πιο σκληρή γλώσσα έναντι της Άγκυρας επενδύει στη συμμαχία της με το Ισραήλ αλλά και τη Γαλλία ενώ οι Γιώργος Γεραπετρίτης, ως άλλος, πλέον προειδοποιεί ευθέως την Άγκυρα ότι εάν επιχειρήσει να παρεμποδίσει όσα η Ελλάδα νομίμως πράττει στο Αιγαίο, τότε δε θα υποχωρήσει και θα στείλει φρεγάτες και μαχητικά αεροσκάφη.

Το επόμενο διάστημα πάντως, και όσο προχωράει ο εξοπλισμός της Ελλάδας, η Άγκυρα θα κλιμακώνει. Το ερώτημα που προκύπτει είναι πόσο μακριά θα υπό τραβήξει και εάν η Ελλάδα έχει ζυγίσει καλά τις δυνατότητές της.