Σας έγραφα χθες για τη Ντόρα Μπακογιάννη, την αλαζονεία που βλέπει σε υπουργούς και εκείνο το «να ξεκαβαλικέψουν» που μόνο τυχαία κουβέντα δεν ήταν. Σας έγραφα και για όσα μου μετέφερε υπουργός (πρώην ή νυν, δεν έχει σημασία) της κυβέρνησης Μητσοτάκη από τις επαφές του στην περιφέρεια. Ε, τώρα άρχισε να ακούγεται πιο δυνατά και η λέξη ανασχηματισμός. Δεν γράφω ότι ο Μητσοτάκης έχει πάρει απόφαση, ακόμη τουλάχιστον. Δεν έχω τέτοια πληροφορία. Αλλά υπάρχει μια μικρή διαφορά σε σχέση με πριν. Η συζήτηση για «κουρασμένα» πρόσωπα γίνεται με έντονο τρόπο πλέον και, το κυριότερο, μέσα στη ΝΔ. Όταν αρχίζουν λοιπόν να το λένε δημοσίως πρόσωπα με το ειδικό βάρος και την εμπειρία της Ντόρα, το Μαξίμου προφανώς το ακούει. Δεν ξέρω, βέβαια, αν πριν από τη “βόμβα” της Ντόρας είχε προηγηθεί κάποια κουβέντα με την Ηρώδου Αττικού...
Και μην κολλάτε μόνο στη Ντόρα Μπακογιάννη. Τις τελευταίες ημέρες ακούγονται διάφορα μέσα από τη ΝΔ που, αν τα βάλεις το ένα δίπλα στο άλλο, κάτι λένε. Ο Δημήτρης Καιρίδης, για παράδειγμα, χαρακτήρισε αχρείαστη τη συζήτηση που άνοιξε ο Παύλος Μαρινάκης για το επίδομα ανεργίας και είπε καθαρά ότι τέτοιο θέμα δεν υπάρχει. Δεν είναι επανάσταση, προφανώς. Ούτε πρόκειται να πέσει η κυβέρνηση επειδή ένας βουλευτής διαφώνησε με έναν υπουργό. Αλλά προσθέστε το στην κουβέντα για αλαζονεία, στους δημάρχους που γκρινιάζουν ότι δεν βρίσκουν υπουργούς και σε εκείνους μέσα στην Κοινοβουλευτική Ομάδα που θεωρούν ότι κάποιοι έχουν παρακαθίσει στις καρέκλες τους. Δεν ξέρω αν όλα αυτά βγάζουν ανασχηματισμό. Σίγουρα όμως βγάζουν γκρίνια που δύσκολα πλέον κρύβεται κάτω από το χαλί.
Και μέσα σε όλα αυτά, η Ντόρα Μπακογιάννη επανήλθε χθες. Δεν μάζεψε τίποτα από όσα είπε για αλαζονεία και «καβαλημένα καλάμια». Το αντίθετο. Εξήγησε ότι δεν είναι η πρώτη φορά που χρησιμοποιεί αυτή τη φράση και θύμισε ότι αντίστοιχη επισήμανση είχε κάνει και ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη ΔΕΘ. Πρόσθεσε μάλιστα ότι η κυβερνητική προσπάθεια αδικείται από αλαζονικές συμπεριφορές και στάθηκε στον «στενοχωρημένο νεοδημοκράτη» που θέλει, τουλάχιστον, να ξέρει ότι τον ακούνε. Αυτό κρατήστε το. Σας το είχα γράψει και χθες. Υπάρχει μεγάλη δυσαρέσκεια σε στελέχη, οπαδούς και ψηφοφόρους σε ολόκληρη τη χώρα.
Ο Μάκης Βορίδης, από την άλλη, δεν συμμερίζεται καθόλου αυτή την εικόνα. Είπε ότι ο ίδιος δεν έχει δει αλαζόνες στην κυβέρνηση και, όταν ρωτήθηκε γιατί η Ντόρα μίλησε έτσι, η απάντησή του ήταν περίπου «ρωτήστε την ίδια». Έδωσε πάντως και τον δικό του ορισμό. Αλαζονεία είναι να μην ακούς τους πολίτες, να περιφρονείς τα αιτήματά τους, να θεωρείς ότι εσύ ξέρεις καλύτερα. Ωραία μέχρι εδώ. Μόνο που κάπως έτσι η συζήτηση αποκτά ακόμη περισσότερο ενδιαφέρον. Γιατί η Ντόρα λέει ότι τέτοια φαινόμενα υπάρχουν και πρέπει να κοπούν άμεσα, ενώ ο Βορίδης λέει ότι δεν έχει δει κανένα. Δεν θα λύσουμε εμείς ποιος βλέπει καλύτερα. Αλλά η διαφορά στην εικόνα που περιγράφουν δύο τόσο έμπειρα στελέχη της ΝΔ είναι από μόνη της θέμα.
Επειδή η υπόθεση Φαραντούρη – Σδούκου δεν λέει να κλείσει, κρατήστε μια λεπτομέρεια που έχει τη σημασία της. Η Νάντια Γιαννακοπούλου πήρε καθαρές αποστάσεις από τον ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ για το «χαριεντίζεσαι με υπουργούς» και είπε ότι δεν τον δικαιολογεί. Μόνο που Γιαννακοπούλου και Αλεξάνδρα Σδούκου δεν είναι δύο πρόσωπα που γνωρίστηκαν τώρα ή έστω εξαιτίας μίας τηλεοπτικής κόντρας. Είχαν συνυπάρξει στο ΥΠΕΚΑ επί Γιάννη Μανιάτη, η πρώτη ως γενική γραμματέας και η δεύτερη ως διευθύντρια του γραφείου του υπουργού την εποχή που έτρεχαν μεγάλα πρότζεκτς. Στη Χαριλάου Τρικούπη, πάντως, σύμφωνα με πληροφορίες της στήλης, η στάση της Νάντιας δεν πέρασε απαρατήρητη. Δεν είδαν, δηλαδή, με καλό μάτι το δημόσιο άδειασμα του Νικόλα,
Μαθαίνω, λοιπόν, ότι πίσω από τη νευρικότητα που βγάζει το τελευταίο διάστημα η Νάντια Γιαννακοπούλου υπάρχει και κάτι πολύ πιο πεζό. Η κάλπη. Για την ακρίβεια, η μάχη στη Δυτική Αθήνα, όπου ο Λευτέρης Καρχιμάκης έχει αρχίσει να ανεβαίνει αισθητά. Δημοσκόποι με τους οποίους συνομιλώ τακτικά μου λένε ότι η απόσταση που τους χώριζε έχει μειωθεί περίπου στο μισό. Δεν έχω δημοσκόπηση στα χέρια μου για να σας δώσω νούμερα, οπότε μένω σε αυτό που μου μεταφέρουν. Η Γιαννακοπούλου, πάντως, μου λένε ότι παρακολουθεί πολύ στενά την κίνηση του νεότερου στελέχους. Και λογικό είναι. Ο Καρχιμάκης έχει ήδη αποκτήσει μεγαλύτερη εσωκομματική προβολή και κινείται έντονα στην ίδια περιφέρεια. Αν συνεχίσει έτσι, ποιος ξέρει; Μπορεί στην κάλπη να έχουμε πολύ πιο σκληρή μάχη απ’ όσο φαινόταν πριν από λίγους μήνες.
Υπάρχει πάντως μια παλιά πολιτική και προσωπική σχέση της Νάντιας Γιαννακοπούλου που ίσως αποκτήσει περισσότερο ενδιαφέρον το επόμενο διάστημα. Αναφέρομαι στον Οδυσσέα Κωνσταντινόπουλο, με τον οποίο διατηρεί εδώ και χρόνια στενή φιλία. Οι δυο τους έχουν βρεθεί αρκετές φορές στην ίδια πλευρά και σε εσωκομματικές μάχες, ασκώντας κριτική στις επιλογές και στους χειρισμούς του Νίκου Ανδρουλάκη. Χαρακτηριστική ήταν η κοινή τους διαφοροποίηση για τα μη κρατικά πανεπιστήμια, ενώ μετά τις ευρωεκλογές του 2024 είχαν βρεθεί και οι δύο μεταξύ των στελεχών που είχαν ανοίξει ευθέως τη συζήτηση για την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ. Σε αυτό ακριβώς το σημείο κολλάει μια άλλη πληροφορία που σας είχα μεταφέρει πολύ πρόσφατα. Ότι ο Κωνσταντινόπουλος βρίσκεται σε επαφή με την πλευρά του Αλέξη Τσίπρα και ότι το όνομά του ακούγεται στις συζητήσεις που γίνονται για τη διεύρυνση της ΕΛ.Α.Σ., με την Περιφέρεια Πελοποννήσου να βρίσκεται στο επίκεντρο. Κάποιοι, μάλιστα, συνδέουν τις κινήσεις του Οδυσσέα με τις σκέψεις που κάνει η Νάντια για το πολιτικό της μέλλον. Οι προσωπικές σχέσεις στην πολιτική έχουν τη δική τους αξία, ειδικά όταν ανοίγουν νέοι δίαυλοι. Η σχέση Γιαννακοπούλου–Κωνσταντινόπουλου δύσκολα θα είναι αδιάφορη αν πράγματι αρχίσουν μεγαλύτερες μετακινήσεις στον ευρύτερο χώρο της Κεντροαριστεράς.
Αφού αναφέρθηκα στην ΕΛ.Α.Σ., διακρίνω και κάτι ακόμη που αρχίζει να φαίνεται στο νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα. Μπροστά βγαίνουν ολοένα και περισσότερα καινούργια πρόσωπα, άνθρωποι χωρίς μεγάλη τηλεοπτική φθορά, νεότερα στελέχη και πρόσωπα από την αγορά ή τον ακαδημαϊκό χώρο. Χθες σας έγραφα για επιχειρηματίες και ανθρώπους της αγοράς. Αυτό είναι το ένα κομμάτι. Το άλλο δεν φαίνεται τόσο. Πίσω από τη βιτρίνα της ανανέωσης εξακολουθούν να υπάρχουν άνθρωποι με κυβερνητική εμπειρία, παλιοί συνεργάτες και στελέχη που ξέρουν πώς δουλεύει το κράτος και, κυρίως, πώς στήνεται ένας πολιτικός μηχανισμός. Το ενδιαφέρον, λοιπόν, είναι ποιοι από αυτούς θα μείνουν στο παρασκήνιο και ποιοι, όταν έρθει η ώρα, θα ξαναβγούν μπροστά.
Και εδώ κολλάει και η κουβέντα που κάναμε πριν για τη Νάντια Γιαννακοπούλου. Στην Αμαλίας, όπως μαθαίνω, δεν κοιτάζουν μόνο προς πρόσωπα του ΣΥΡΙΖΑ ή του παλιού ΣΥΡΙΖΑ. Παρακολουθούν πολύ προσεκτικά τι γίνεται στο ΠΑΣΟΚ, ποιοι πιέζονται στις περιφέρειές τους, ποιοι αισθάνονται ότι δεν έχουν χώρο και ποιοι ίσως κάποια στιγμή θελήσουν να ακούσουν μια άλλη πρόταση. Αυτό όμως έχει και μια παγίδα. Ο Τσίπρας θέλει να δείξει ότι φτιάχνει κάτι καινούργιο, όχι μια συλλογή από παλιά στελέχη διαφορετικών κομμάτων. Γι’ αυτό και, όπως μου λένε, η διεύρυνση δεν θα γίνει με όποιον απλώς χτυπήσει την πόρτα. Θα υπάρξει face control και έλεγχος εξονυχιστικός. Κοινώς, η Αμαλίας ψάχνει κόσμο, αλλά δεν θέλει να δώσει την εικόνα ότι ανοίγει μεταγραφική περίοδο χωρίς κανόνες.
Θα μείνω λίγο ακόμη στον ευρύτερο χώρο της κεντροαριστεράς για να σημειώσω ότι η συνέντευξη του Αλέξη Τσίπρα στον ΣΚΑΪ έδωσε στη Χαριλάου Τρικούπη ακριβώς το σημείο που έψαχνε για να τον πιέσει. Ο Τσίπρας είπε ότι δεν θέλει να υποσχεθεί πράγματα που δεν βγαίνουν δημοσιονομικά και έφερε ως παράδειγμα τη 13η σύνταξη και τον 13ο μισθό. Το ΠΑΣΟΚ θυμήθηκε αμέσως ότι ο ίδιος είχε θεσμοθετήσει το 2019 παροχή που παρουσίαζε ως 13η σύνταξη, ενώ το 2023 ο ΣΥΡΙΖΑ είχε στις εξαγγελίες του και 13η σύνταξη και αύξηση 10% στους δημοσίους υπαλλήλους. Κάπως έτσι η συζήτηση γύρισε πάνω του. Στη Χαριλάου Τρικούπη θεωρούν ότι εδώ υπάρχει πεδίο για να αναδείξουν ζήτημα πολιτικής συνέπειας. Και, μεταξύ μας, τέτοιες παλιές δηλώσεις στην πολιτική έχουν την κακή συνήθεια να επιστρέφουν ακριβώς όταν δεν τις χρειάζεσαι.
Ακόμη πιο πολιτική ήταν η δεύτερη απάντηση της Χαριλάου Τρικούπη. Το ΠΑΣΟΚ άρπαξε τη συζήτηση που άνοιξε ο Τσίπρας για το ποιος μπορεί να εκφράσει την πολιτική αλλαγή και του γύρισε το επιχείρημα με το «Τσίπρας ή χάος». Δεν είναι τυχαίο. Στο ΠΑΣΟΚ έχουν αποφασίσει ότι δεν πρέπει να αφήσουν τον πρώην πρωθυπουργό να εμφανιστεί ως ο αυτονόητος αντίπαλος του Μητσοτάκη και, πολύ περισσότερο, ως ο μοναδικός πόλος της Κεντροαριστεράς. Γι’ αυτό και η απάντηση ήταν τόσο σκληρή. Του θύμισαν την ήττα του 2023, τη συγκυβέρνηση με τον Πάνο Καμμένο και απάντησαν στην κριτική του για τα «κλειστά συστήματα εξουσίας» με αντίστοιχη επίθεση. Η μάχη εδώ είναι για το ποιος θα έχει τον πρώτο λόγο απέναντι στη ΝΔ.
Τώρα, τι να σας πω και τι να σας γράψω κι εγώ. Άκουσα τον Άδωνι Γεωργιάδη να ρωτά δημοσιογράφο στον αέρα τηλεοπτικής εκπομπής αν «έχει πάρει κανέναν μπάφο πριν βγει στην εκπομπή» και το μυαλό μου πήγε αλλού. Μήπως τελικά αυτή η απρόσμενη πολιτική φιλία με τον Νίκο Καρανίκα τον έχει επηρεάσει λίγο περισσότερο απ’ όσο νομίζαμε; Για το λεξιλόγιο μιλάω, μην παρεξηγηθούμε. Άλλωστε οι δυο τους, από εκεί που αντάλλασσαν βαριές κουβέντες, έφτασαν να μιλούν με τα καλύτερα λόγια ο ένας για τον άλλον, με κοινό σημείο αναφοράς τη φαρμακευτική κάνναβη. Ο Άδωνις έχει παραδεχθεί μάλιστα δημόσια ότι είχε αδικήσει τον Καρανίκα όταν τον ειρωνευόταν για το συγκεκριμένο θέμα. Τώρα άρχισαν να εμφανίζονται και οι... σχετικές εκφράσεις στα τηλεοπτικά πάνελ. Ε, η πολλή παρέα καμιά φορά αφήνει και γλωσσικά κατάλοιπα.
Η Μαρία Αγγελικούση δεν μένει μόνο στη ναυτιλία. Το family office της, η Nicrone, έχει αποκτήσει σημαντική θέση στη Nvidia, στο πλαίσιο της στροφής του χαρτοφυλακίου προς εισηγμένες μετοχές. Το ακριβές ύψος της συμμετοχής δεν έχει γίνει γνωστό, ούτε και τα κέρδη που έχουν προκύψει. Αυτό που ξέρουμε είναι ότι η Nvidia συγκαταλέγεται πλέον στις μεγαλύτερες εισηγμένες τοποθετήσεις της Nicrone. Και, αν σκεφτεί κανείς πόσο έχει τρέξει η μετοχή τα τελευταία χρόνια, η επιλογή μάλλον δεν πέρασε απαρατήρητη. Η ναυτιλία παραμένει ο πυρήνας της περιουσίας, αλλά η τεχνολογία έχει αρχίσει να μπαίνει για τα καλά στο χαρτοφυλάκιο.
Έχει πάντως ενδιαφέρον ότι η στροφή προς τις αμερικανικές μετοχές δεν είναι ακριβώς ξένη στην οικογένεια Αγγελικούση. Ο Γιάννης Αγγελικούσης είχε επενδύσει παλαιότερα μέρος των εσόδων της ναυτιλιακής δραστηριότητας σε εταιρείες όπως η Apple. Το χαρτοφυλάκιο εκείνο πουλήθηκε στην πανδημία και τα κεφάλαια χρησιμοποιήθηκαν για τη δημιουργία της Nicrone. Σήμερα η επόμενη γενιά συνεχίζει την ίδια λογική με διαφορετικό τρόπο και μεγαλύτερη έμφαση στις εισηγμένες αγορές. Η Nvidia είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η κίνηση δείχνει πάντως καθαρά διάθεση διαφοροποίησης πέρα από τη ναυτιλία.
Τα ΑΤΜ λιγοστεύουν και αυτό δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο. Στην Ευρωζώνη, από περίπου 300.000 μηχανήματα το 2018, έχουν μείνει κοντά στα 248.900. Το γιατί δεν είναι δύσκολο να το καταλάβει κανείς. Συντήρηση, λογισμικό, ανεφοδιασμός με μετρητά, ασφάλεια. Όλα κοστίζουν και την ίδια ώρα όλο και περισσότερες συναλλαγές γίνονται από το κινητό. Σε χώρες όπως η Πορτογαλία και η Γαλλία οι τράπεζες έχουν ήδη προχωρήσει σε κοινά δίκτυα. Ένα μηχάνημα, περισσότερες τράπεζες. Στην Ελλάδα η ιδέα έχει πέσει στο τραπέζι, αλλά μέχρι στιγμής δεν περπάτησε. Και δεν είναι περίεργο. Όποιος έχει ξοδέψει πολλά για να στήσει δικό του δίκτυο δύσκολα παραδίδει και το μηχάνημα και το λογότυπο στην πλατεία του χωριού.
Το ενδιαφέρον είναι ότι οι ελληνικές τράπεζες δεν αντιμετωπίζουν όλες τα ΑΤΜ με τον ίδιο τρόπο. Η Πειραιώς έχει μεταβιβάσει 820 μηχανήματα εκτός καταστημάτων στην Printec, η CrediaBank το δίκτυό της στη Euronet και η Alpha Bank εξετάζει πώληση μέρους των μηχανημάτων εκτός καταστημάτων. Στην άλλη πλευρά, η Εθνική αναβαθμίζει περίπου 700 ΑΤΜ, ενώ η Eurobank δεν σχεδιάζει, τουλάχιστον μέχρι τώρα, συρρίκνωση του δικτύου της. Άλλοι, δηλαδή, τα βλέπουν περισσότερο ως κόστος και άλλοι εξακολουθούν να τα θεωρούν χρήσιμο σημείο επαφής με τον πελάτη. Και κάπου εδώ εμφανίζεται το ελληνικό παράδοξο. Τα τραπεζικά ΑΤΜ μειώθηκαν κατά περίπου 9% το 2025, αλλά τα μετρητά κάθε άλλο παρά εξαφανίστηκαν. Το 99% των μικρομεσαίων επιχειρήσεων εξακολουθεί να τα δέχεται.
Δεν χρειάζεται να ψάξει κανείς πολύ για να καταλάβει γιατί υπάρχει ξανά νευρικότητα στις αγορές. Το Brent κινείται ξανά γύρω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων έχουν ανέβει και ο πληθωρισμός εξακολουθεί να δυσκολεύει τις κεντρικές τράπεζες. Όταν αυτά τα τρία συμβαίνουν μαζί, το χρήμα ακριβαίνει και οι επενδυτές γίνονται πολύ πιο επιφυλακτικοί. Δεν βρισκόμαστε στο 2008 και οι δύο περίοδοι δεν συγκρίνονται εύκολα. Άλλες οι αιτίες τότε και διαφορετική η κατάσταση των τραπεζών σήμερα. Εκείνο που έχει σημασία είναι ότι ενέργεια και αποδόσεις πιέζουν ξανά ταυτόχρονα. Όταν αρχίζει να συμβαίνει αυτό, η διάθεση για ρίσκο συνήθως κόβεται απότομα.
Μέχρι πριν από λίγο το μεγάλο χρηματιστηριακό αφήγημα ήταν σχεδόν μονόδρομος. Τεχνητή νοημοσύνη, επενδύσεις δισεκατομμυρίων και αποτιμήσεις που ανέβαιναν μαζί με τις προσδοκίες. Τώρα στην ίδια συζήτηση έχει μπει πολύ πιο έντονα και η λέξη «ρίσκο». Μεγάλα ονόματα του κλάδου έχουν ζητήσει περισσότερες δικλίδες ασφαλείας και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και πιο αργούς ρυθμούς ανάπτυξης των ισχυρότερων μοντέλων. Την ίδια στιγμή, όμως, στις ΗΠΑ παραμένει ισχυρή η αντίληψη ότι ένα απότομο ρυθμιστικό φρένο μπορεί να στοιχίσει στην τεχνολογική κούρσα. Οι αγορές βρίσκονται κάπου στη μέση. Συνεχίζουν να ρίχνουν τεράστια κεφάλαια στην AI, αλλά έχουν αρχίσει να αντιδρούν πολύ πιο νευρικά σε κάθε αμφιβολία. Δεν ξέρουμε αν αυτό που βλέπουμε θα αποδειχθεί «φούσκα». Ξέρουμε όμως ότι όταν τόσο πολύ χρήμα στοιβάζεται γύρω από το ίδιο στοίχημα, ακόμη και μια μικρή στραβή μπορεί να ακουστεί πολύ δυνατά.