Η βεντέτα Μητσοτάκη-Σαμαρά, το ντέρμπι που έρχεται και η ΕΚΤ που ξανασφίγγει τη στρόφιγγα

Ο Τσιούτσιας ανέβασε κι άλλο τους τόνους

Σας έγραφα ότι η σύγκρουση Μητσοτάκη – Σαμαρά έχει περάσει προ πολλού το στάδιο των υπαινιγμών. Για να είμαι ακριβής, δεν χρειαστηκε να το γράψω εγώ, αφού φάνηκε από τις τοποθετήσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη στη Θεσσαλονίκη και από τη σκληρή απάντηση του Αντώνη Σαμαρά. Τώρα ο Νίκος Τσιούτσιας επιβεβαιώνει την τροπή που έχουν πάρει τα πράγματα. Ο διευθυντής του γραφείου Τύπου του πρώην πρωθυπουργού, μιλώντας στο OPEN, δεν περιορίστηκε στην πολιτική κριτική προς τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Μίλησε για «ιδιοκτησιακή αντίληψη», «μετάλλαξη» της παράταξης και «μέθη της εξουσίας», ενώ έβαλε ευθέως στο κάδρο και την «οικογένεια Μητσοτάκη». Η εικόνα, λοιπόν, είναι πλέον καθαρή: δεν έχουμε μια περιστασιακή ανταλλαγή πυρών, αλλά μια σύγκρουση που αποκτά όλο και περισσότερο χαρακτηριστικά οριστικής πολιτικής ρήξης, για να μη γράψω βεντέτας.

Από το νέο κόμμα μέχρι την πρωθυπουργία

Κρατήστε το τελευταίο που είπε ο Νίκος Τσιούτσιας, ότι «πολύ μεγάλο κομμάτι του ελληνικού λαού» πιέζει τον Αντώνη Σαμαρά να αναλάβει την ευθύνη για την «ανάταξη της χώρας». Γιατί η κουβέντα στο σαμαρικό στρατόπεδο έχει προχωρήσει ήδη αρκετά πιο πέρα από την ίδρυση ενός νέου κόμματος. Ο Θανάσης Σκορδάς είχε πει καθαρά ότι ο Σαμαράς μπορεί να ηγηθεί μιας κυβέρνησης συνεργασίας, επειδή «το έχει ξανακάνει και με επιτυχία». Και στη ΔΕΘ ο Κυριάκος Μητσοτάκης ρωτήθηκε ευθέως για σενάριο μετεκλογικής συνεργασίας χωρίς τον ίδιο στην πρωθυπουργία. Δεν εννοώ ότι υπάρχει έτοιμο σχέδιο. Γράφω όμως ότι γύρω από τον Σαμαρά δεν συζητείται πλέον μόνο αν θα κάνει κόμμα. Συζητείται και τι ρόλο θα μπορούσε να διεκδικήσει την επόμενη ημέρα. Ας μην κρυβόμαστε. Κάποιοι βλέπουν τον Αντώνη Σαμαρά ξανά πρωθυπουργό.

Η επίθεση στον Σαμαρά είναι δίκοπο μαχαίρι

Και ενώ από την πλευρά Σαμαρά ανεβάζουν τους τόνους, στο γαλάζιο στρατόπεδο δεν δείχνουν καμία διάθεση να τους κατεβάσουν. Το αντίθετο. Η Ντόρα Μπακογιάννη μίλησε για «χολή», ο Άδωνις Γεωργιάδης για «γινάτι» και ο τελευταίος έφτασε να προειδοποιήσει ότι, αν ο πρώην πρωθυπουργός κάνει κόμμα, τότε θα υπάρξει πολιτική μάχη. Ιδιαίτερα ο Άδωνις μοιάζει να αναλαμβάνει όλο και περισσότερο τον ρόλο της μετωπικής σύγκρουσης με τον Σαμαρά. Μόνο που εδώ υπάρχει ένα δίκοπο μαχαίρι. Η Ντόρα Μπακογιάννη εκτιμά ότι οι επιθέσεις του πρώην πρωθυπουργού θα συσπειρώσουν τον κόσμο της παράταξης. Εγώ δεν είμαι καθόλου βέβαιος. Γιατί όσο χτυπούν έναν άνθρωπο που υπήρξε πρόεδρος της ΝΔ και πρωθυπουργός με τη σημαία της, τόσο υπενθυμίζουν στους δυσαρεστημένους νεοδημοκράτες ότι η ρήξη είναι πραγματική. Και αν τελικά ο Σαμαράς αποφασίσει να προχωρήσει, αυτή η διαρκής σύγκρουση μπορεί να αποδειχθεί ότι του έκανε περισσότερο καλό παρά κακό.

Μήπως τελικά τον μεγαλώνουν μόνοι τους;

Υπάρχει πάντως ένα πράγμα που δεν είμαι βέβαιος ότι έχουν υπολογίσει σωστά στη ΝΔ. Όσο περισσότερο απαντούν στον Αντώνη Σαμαρά, τόσο περισσότερο τον κρατούν μέσα στην πρώτη γραμμή της πολιτικής επικαιρότητας. Και ο Άδωνις Γεωργιάδης έχει πάρει πάνω του μεγάλο μέρος αυτής της σύγκρουσης. Βγαίνει μπροστά, απαντά με ένταση και ουσιαστικά μετατρέπει κάθε νέα παρέμβαση Σαμαρά σε νέο γύρο αντιπαράθεσης. Αυτό μπορεί στο Μαξίμου να το θεωρούν χρήσιμο. Δεν είμαι τόσο σίγουρος. Γιατί αν ο Σαμαράς αποφασίσει τελικά να κινηθεί αυτόνομα, θα έχει ήδη απέναντί του μια ΝΔ που επί εβδομάδες τον αντιμετωπίζει ως κανονικό πολιτικό αντίπαλο. Και κάπως έτσι, πριν ακόμη ανακοινώσει οτιδήποτε, μπορεί να του έχουν δώσει μόνοι τους τον χώρο που χρειάζεται για να εμφανιστεί ως ο άλλος πόλος της δεξιάς παράταξης.

Η ψαλίδα κλείνει και αυτό πλέον φαίνεται

Κρατήστε μόνο δύο μετρήσεις και αφήστε στην άκρη τα υπόλοιπα. Στην αμέσως προηγούμενη δημοσκόπηση της GPO, τον Ιούλιο, η ΕΛ.Α.Σ. βρισκόταν στο 14,5% στην πρόθεση ψήφου και το ΠΑΣΟΚ στο 9,5%. Στη νέα μέτρηση η ΕΛ.Α.Σ. υποχωρεί στο 13,5%, ενώ το ΠΑΣΟΚ ανεβαίνει στο 10,8%. Δηλαδή η ΕΛ.Α.Σ. χάνει μία μονάδα και το ΠΑΣΟΚ κερδίζει 1,3. Το ίδιο βλέπουμε και στην εκτίμηση ψήφου: 16,6% σε 16% για την ΕΛ.Α.Σ., 10,8% σε 12,8% για το ΠΑΣΟΚ. Η απόσταση λοιπόν κλείνει. Και αυτό έχει μεγαλύτερη σημασία από τη σημερινή κατάταξη. Γιατί άλλο ποιος είναι δεύτερος τώρα και άλλο προς τα πού κινείται ο καθένας. Το ΠΑΣΟΚ ανεβαίνει, η ΕΛ.Α.Σ. πέφτει. Όποιος, λοιπόν, είχε προεξοφλήσει από τώρα τη δεύτερη θέση, μάλλον βιάστηκε. Η μάχη μόλις αρχίζει.

Οι δημοσκόποι μού το έλεγαν: θα γίνει ντέρμπι

Θυμάστε τι σας έγραφα; Συνομιλητές μου από τον χώρο των δημοσκοπήσεων επέμεναν ότι μετά τη ΔΕΘ η δεύτερη θέση θα εξελιχθεί σε πραγματικό ντέρμπι και μου έλεγαν να μην παίρνω στα σοβαρά όσους θεωρούσαν δεδομένο ότι η ΕΛ.Α.Σ. θα μείνει μέχρι τέλους δεύτερη. Τα πρώτα σημάδια τους δικαιώνουν. Πριν από την GPO είχε έρθει η Interview, στην έρευνα της οποίας, μετά τις καλοκαιρινές διακοπές, η ΕΛ.Α.Σ. από 14,5% πήγε στο 13,7%, την ώρα που το ΠΑΣΟΚ από 10% ανέβαινε στο 11,9%. Τώρα η GPO καταγράφει ακριβώς την ίδια φορά. Δύο διαφορετικές εταιρείες, ίδιο αποτέλεσμα, δηλαδή κάτω η ΕΛ.Α.Σ., πάνω το ΠΑΣΟΚ. Δεν ισχυρίζομαι ότι έχουμε ανατροπή στην δεύτερη θέση, αλλά ότι η απόσταση κλείνει. Και οι δημοσκόποι με τους οποίους μιλάω περιμένουν αυτή η τάση να φανεί ακόμη καθαρότερα στις επόμενες μετρήσεις, μετά και την ολοκλήρωση της ΔΕΘ. Αν επιβεβαιωθούν, στην Αμαλίας θα έχουν σοβαρό λόγο να ανησυχούν.

Η Αμάλ Κλούνεϊ ξανά στην Αθήνα – δώδεκα χρόνια μετά

Η παρουσία της Αμάλ Κλούνεϊ στην Αθήνα έχει κάτι περισσότερο από το προφανές κοσμικό ενδιαφέρον. Η γνωστή δικηγόρος επέστρεψε στην ελληνική πρωτεύουσα για την Ετήσια Συνάντηση των Πρέσβεων Καλής Θελήσεως της UNESCO και χθες συναντήθηκε στο Προεδρικό Μέγαρο με τον Κωνσταντίνο Τασούλα. Η συζήτηση έφτασε, όπως ήταν αναμενόμενο, στα Γλυπτά του Παρθενώνα. Και εδώ υπάρχει μια ωραία ιστορική διαδρομή. Το 2014 η Κλούνεϊ είχε έρθει στην Αθήνα ως μέλος της νομικής ομάδας που συμβούλευε την ελληνική κυβέρνηση για τις δυνατότητες διεκδίκησης των Γλυπτών και είχε συναντήσει τότε και τον Αντώνη Σαμαρά. Δώδεκα χρόνια μετά επιστρέφει στην Αθήνα και βρίσκει μπροστά της τον τότε υπουργό Πολιτισμού ως Πρόεδρο της Δημοκρατίας, αλλά ακριβώς το ίδιο εθνικό αίτημα. Αυτές είναι από τις συμπτώσεις που στην πολιτική και τη διπλωματία έχουν τον συμβολισμό τους.

Τα Γλυπτά ξανά ψηλά στην ατζέντα

Κρατήστε και κάτι ακόμη από την επίσκεψη της Αμάλ Κλούνεϊ. Ο Κωνσταντίνος Τασούλας της υπενθύμισε χθες ότι το 2014, όταν ήταν υπουργός Πολιτισμού, είχε αναθέσει στο Doughty Street Chambers την εκπόνηση μελέτης για τους όρους επιστροφής των Γλυπτών. Μάλιστα χαρακτήρισε κρίσιμη τη συμβολή της γνωμοδότησης που συνέταξαν η Κλούνεϊ, ο Τζέφρι Ρόμπερτσον και ο Νόρμαν Πάλμερ. Η ίδια αναφέρθηκε ξανά στην αξία της ανταλλαγής πολιτιστικών θησαυρών. Δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή κάποιο στοιχείο που να δείχνει ότι ανοίγει νέα νομική διαδικασία για τα Γλυπτά. Υπάρχει όμως κάτι που πολιτικά δεν περνά απαρατήρητο. Ποιο είναι αυτό; Ένα πρόσωπο που συνδέθηκε διεθνώς με την ελληνική διεκδίκηση επιστρέφει στην Αθήνα και το θέμα μπαίνει ξανά στο τραπέζι σε ανώτατο θεσμικό επίπεδο.

Η προειδοποίηση Θεοδωρικάκου

Παρακολούθησα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον όσα είπε ο Τάκης Θεοδωρικάκος στο ΕΡΤnews, γιατί πίσω από τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις για συγκράτηση των τιμών υπάρχει πλέον μια σαφής προειδοποίηση. Ο υπουργός Ανάπτυξης παραδέχθηκε ότι, εάν συνεχιστούν οι πόλεμοι στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, ο χειμώνας μπορεί να γίνει «πολύ δύσκολος», καθώς οι ειδικοί προβλέπουν περαιτέρω άνοδο σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Είπε ακόμη ότι νέες ανατιμήσεις στα καύσιμα θα περάσουν στην εφοδιαστική αλυσίδα και στα βασικά προϊόντα. Δεν πρόκειται για θεωρητική συζήτηση, καθώς ο πληθωρισμός του Αυγούστου διαμορφώθηκε στο 3,8%, ενώ η διεθνής τιμή του Brent έχει ήδη ξεπεράσει τα 100 δολάρια. Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση βλέπει μπροστά της νέο κύκλο πιέσεων πριν καν μπει ο χειμώνας. Και όταν ο αρμόδιος υπουργός μιλά για έκτακτα μέτρα, καλό είναι να κρατάμε περισσότερο την προειδοποίηση παρά την αισιοδοξία. Γιατί ο λογαριασμός, αν επιβεβαιωθούν οι φόβοι του, θα φτάσει στα νοικοκυριά και μετά στα κυβερνητικά γραφεία.

Το δύσκολο ερώτημα είναι ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό

Υπάρχει όμως και το επόμενο ερώτημα, που αφορά ευθέως στην τσέπη. Ο Τάκης Θεοδωρικάκος είπε ότι, αν η διεθνής ενεργειακή αναταραχή συνεχιστεί, θα χρειαστούν έκτακτες παρεμβάσεις και ευρωπαϊκός συντονισμός, ώστε τα κράτη να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν την κατάσταση. Σωστό ως διαπίστωση. Μόνο που μέχρι να αποφασίσει η Ευρώπη, οι αυξήσεις δεν περιμένουν. Τα καύσιμα ακριβαίνουν, το μεταφορικό κόστος πιέζεται και ο ίδιος ο υπουργός προειδοποιεί ότι η επιβάρυνση μπορεί να περάσει στα τρόφιμα και στα βασικά είδη διαβίωσης. Σε αυτό ακριβώς το σημείο εντοπίζεται το πραγματικό πολιτικό πρόβλημα για το Μαξίμου, δηλαδή όχι αν αναγνωρίζει τον κίνδυνο, αλλά αν θα προλάβει να τον αναχαιτίσει πριν φτάσει ο λογαριασμός στα νοικοκυριά. Ο χειμώνας απέχει λίγους μήνες. Και αυτή τη φορά η ακρίβεια μπορεί να επιστρέψει από την πόρτα της ενέργειας, με πολύ μικρότερα περιθώρια για επικοινωνιακούς χειρισμούς. Η χθεσινή προειδοποίηση Θεοδωρικάκου, λοιπόν, αξίζει να διαβαστεί περισσότερο ως καμπανάκι παρά ως απλή υπουργική εκτίμηση.

Η ΕΚΤ ξανασφίγγει τη στρόφιγγα

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ανέβασε και τα τρία βασικά επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης, στέλνοντας καθαρό μήνυμα ότι ο πληθωρισμός παραμένει η πρώτη της ανησυχία. Από τις 16 Σεπτεμβρίου, το επιτόκιο καταθέσεων διαμορφώνεται στο 2,50%, της κύριας αναχρηματοδότησης στο 2,65% και της οριακής χρηματοδότησης στο 2,90%. Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και το ακριβότερο ενεργειακό κόστος κρατούν τις πιέσεις ψηλά. Η ΕΚΤ προβλέπει πληθωρισμό 3,0% φέτος, 2,5% το 2027 και 2,1% το 2028. Με απλά λόγια, η επιστροφή στο 2% απομακρύνεται και το φθηνότερο χρήμα επίσης. Και αυτό είναι μήνυμα που αφορά σε δανειολήπτες, επιχειρήσεις και αγορές σε όλη την Ευρωζώνη.

Ο λογαριασμός περνά στην οικονομία

Η νέα αύξηση επιτοκίων δεν αφορά μόνο τις αγορές και τις τράπεζες. Αφορά σε δάνεια, επιχειρήσεις, επενδύσεις και τελικά την πραγματική οικονομία. Η ΕΚΤ βλέπει την ανάπτυξη της Ευρωζώνης στο 0,9% για το 2026, στο 1,4% για το 2027 και στο 1,5% για το 2028, την ώρα που οι κίνδυνοι για τον πληθωρισμό παραμένουν ανοδικοί. Το μήνυμα είναι σκληρό: όσο η ενεργειακή αναταραχή επιμένει, η Φρανκφούρτη δείχνει ότι δεν βιάζεται να χαλαρώσει τη στάση της. Και αυτό σημαίνει ακριβότερη χρηματοδότηση για περισσότερο χρόνο, ακριβώς τη στιγμή που νοικοκυριά και επιχειρήσεις πιέζονται από το κόστος. Η πίεση, συνεπώς, μεταφέρεται παντού και σε βάθος.

Η Ελλάδα άλλαξε κατηγορία

Η Ελλάδα έχει πλέον αλλάξει κατηγορία στις αγορές. Δεκαπέντε χρόνια μετά την κρίση χρέους, το Reuters καταγράφει ότι η χώρα έχει ανακτήσει από εννέα έως δεκατρείς βαθμίδες πιστοληπτικής αξιολόγησης, μία από τις ισχυρότερες ανακάμψεις στον ανεπτυγμένο κόσμο. Παράλληλα, το δημόσιο χρέος έχει υποχωρήσει από επίπεδα άνω του 209% του ΑΕΠ το 2020 σε περίπου 137% φέτος, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΔΝΤ. Η εικόνα στις αγορές έχει ανατραπεί πλήρως: οι αποδόσεις των ελληνικών τίτλων κινούνται πλέον χαμηλότερα από τις γαλλικές. Για μια χώρα που κάποτε βρέθηκε στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού κινδύνου, αυτή είναι αλλαγή ιστορικής κλίμακας και ουσιαστικού επενδυτικού βάρους.

Η Ιταλία περνά πλέον μπροστά στο χρέος

Υπάρχει και μια δεύτερη εικόνα που αξίζει να κρατήσουμε. Η Ιταλία, σύμφωνα με το Reuters, αναμένεται μέσα στο 2026 να ξεπεράσει την Ελλάδα και να εμφανίσει το υψηλότερο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ στην Ευρωζώνη. Την ίδια στιγμή, Πορτογαλία, Ιρλανδία, Ισπανία και Ελλάδα έχουν βελτιώσει αισθητά τη δημοσιονομική τους θέση και έχουν δεχθεί διαδοχικές αναβαθμίσεις, ενώ η Ιταλία έχει κερδίσει μόλις μία έως δύο βαθμίδες στους μεγάλους οίκους. Η παλιά εικόνα των «PIIGS» δεν περιγράφει πλέον την αγορά. Οι ισορροπίες έχουν αλλάξει και η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα ανάμεσα στις χώρες που έχουν κάνει τη μεγαλύτερη απόσταση από τα χρόνια κρίσης.